Co zrobić z deszczówką?

Czytelniku! Prosimy pamiętać, że wszelkie instrukcje i porady zawarte na naszej stronie nie zastępują osobistej konsultacji ze specjalistą/profesjonalistą. Używanie treści umieszczonych na naszym blogu w praktyce zawsze powinno być konsultowane z profesjonalistą o odpowiednich kwalifikacjach. Redakcja i wydawcy naszej strony internetowej nie ponoszą odpowiedzialności za wykorzystanie informacji umieszczanych na portalu.

Deszczówka stanowi cenny zasób wody, który można efektywnie wykorzystać zarówno w ogrodzie, jak i w domu. Pozyskiwanie i wykorzystywanie deszczówki to ważny krok w kierunku zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi.

1. Zbieranie deszczówki na dachu:
Najważniejszym krokiem w efektywnym wykorzystaniu deszczówki jest jej zbieranie. Możesz to zrobić, instalując specjalne systemy zbierania deszczówki na dachu. Dachy z odpowiednimi rynsztokami i rurami spustowymi przekierowują wodę deszczową do zbiorników lub cystern, gdzie jest przechowywana i gotowa do użycia. Warto zainwestować w filtry deszczówki, aby usunąć zanieczyszczenia z wody, zanim trafi do zbiornika.

2. Zastosowanie deszczówki w ogrodzie:
Deszczówka jest idealna do nawadniania ogrodu. Woda deszczowa jest naturalna, bezpłatna i nie zawiera chemikaliów, co sprawia, że jest doskonała dla roślin. Możesz zastosować różne techniki, aby efektywnie wykorzystać deszczówkę w ogrodzie. Jednym z rozwiązań jest system kropelkowy, który dostarcza wodę bezpośrednio do korzeni roślin, minimalizując straty.

3. Nawadnianie podziemne:
Jeśli chcesz jeszcze bardziej zoptymalizować wykorzystanie deszczówki w ogrodzie, możesz zainwestować w system nawadniania podziemnego. Taki system pozwala dostarczać wodę bezpośrednio do obszaru korzeniowego roślin, co zwiększa efektywność nawadniania i redukuje ewapotranspirację.

4. Recyrkulacja wody w domu:
Nie tylko ogród może skorzystać z deszczówki. W domu również istnieją liczne sposoby wykorzystania deszczówki. Jednym z nich jest recyrkulacja wody. Możesz podłączyć zbiorniki deszczówki do systemu dostarczającego wodę do toalet, pralki czy nawet ogrzewania podłogowego. Dzięki temu zmniejszysz zużycie wody pitnej i obniżysz rachunki za wodę.

5. Oczyszczanie deszczówki:
Warto pamiętać, że deszczówka nie zawsze jest czysta. Zanim zdecydujesz się na jej wykorzystanie wewnętrzne, powinieneś zadbać o odpowiednią filtrację i oczyszczanie wody. Filtry i separatory pozwolą usunąć zanieczyszczenia, liście oraz piasek, a systemy UV lub ozonowanie mogą zniszczyć bakterie i wirusy.

6. Magazynowanie deszczówki:
Warto zainwestować w odpowiednie zbiorniki na deszczówkę. Mogą to być zbiorniki podziemne, cysterny, bądź naziemne zbiorniki. Wybór zależy od dostępnego miejsca i potrzeb. Istotne jest, aby zbiorniki były szczelne i zapewniały ochronę przed zanieczyszczeniami z otoczenia.

7. Planowanie krajobrazu:
Efektywne wykorzystanie deszczówki w ogrodzie zależy również od odpowiedniego planowania krajobrazu. Tworzenie naturalnych spadków terenu, odsączalnych powierzchni i kolektorów deszczowych pomoże skierować wodę deszczową tam, gdzie jest najbardziej potrzebna.

Efektywne wykorzystanie deszczówki w ogrodzie i domu to proces, który może znacząco przyczynić się do oszczędności wody pitnej i zmniejszenia wpływu na środowisko. Wykorzystanie technik zbierania, magazynowania, oczyszczania i zastosowania deszczówki pozwoli Ci czerpać korzyści z tego cennego zasobu wody, jednocześnie dbając o zrównoważone gospodarowanie zasobami naturalnymi.

Co to jest deszczówka i dlaczego jest cenna?

Deszczówka, znana również jako opad atmosferyczny lub woda deszczowa, to forma opadu, która składa się z kropelek wody o różnych rozmiarach, spadających z atmosfery na powierzchnię ziemi. Jest to istotny element cyklu wodnego, odgrywający kluczową rolę w ekologii, zasobach wodnych oraz życiu ludzi i roślin.

Deszczówka jest cenna ze względu na kilka istotnych aspektów:

  1. Naturalne źródło wody: Deszczówka stanowi naturalne źródło czystej wody, która nie zawiera zanieczyszczeń chemicznych ani soli. Jest to zasób, który nie wymaga energochłonnego oczyszczania, co przekłada się na oszczędność kosztów i energii.
  2. Uzupełnienie zasobów wodnych: W obszarach o ograniczonym dostępie do źródeł wody, deszczówka może stanowić znaczące uzupełnienie dla istniejących źródeł, takich jak studnie czy rzeki. Jest to szczególnie ważne w okresach suszy lub w regionach o niskiej ilości opadów.
  3. Zrównoważony rozwój: Wykorzystywanie deszczówki w domu i ogrodzie jest zgodne z ideą zrównoważonego rozwoju i dbałości o środowisko. Pozwala ograniczyć zapotrzebowanie na wodę z sieci wodociągowej, co przekłada się na mniejsze zużycie energii potrzebnej do jej uzdatniania oraz zmniejszenie ilości odpadów.
  4. Ochrona ekosystemów wodnych: Korzystanie z deszczówki przyczynia się do ochrony ekosystemów wodnych. Woda deszczowa nie jest zanieczyszczona chemikaliami, które mogłyby trafić do rzek i jezior, co wspiera bioróżnorodność i jakość wód.

Teraz, skoncentrujmy się na praktycznych aspektach wykorzystania deszczówki w ogrodzie i domu:

Ogród:

  • Nawadnianie roślin: Deszczówka może być zbierana i wykorzystywana do nawadniania roślin w ogrodzie. Jest to szczególnie korzystne w okresach suszy, kiedy woda z sieci wodociągowej jest ograniczona.
  • Irygacja kroplowa: Systemy irygacji kroplowej pozwalają na efektywne wykorzystanie deszczówki, dostarczając wodę bezpośrednio do korzeni roślin.

Dom:

  • Spłuczki toalet: Deszczówkę można wykorzystać do spłukiwania toalet, co przyczynia się do ograniczenia zużycia wody pitnej.
  • Pranie i sprzątanie: Można wykorzystywać deszczówkę do prania ubrań i sprzątania. Woda deszczowa jest wystarczająco czysta do tych celów, a jej użycie pomaga zmniejszyć rachunki za wodę.

Warto zaznaczyć, że efektywne wykorzystanie deszczówki wymaga zainstalowania systemów zbierania i magazynowania wody deszczowej, takich jak dachowe kolektory deszczu oraz zbiorniki do gromadzenia wody. Dzięki nim można skutecznie zbierać i przechowywać deszczówkę na późniejsze wykorzystanie.

Deszczówka jest cennym źródłem wody, które można wykorzystać w ogrodzie i w domu, przyczyniając się do ochrony środowiska, oszczędności zasobów oraz zrównoważonego rozwoju. Dzięki odpowiednim systemom zbierania i magazynowania wody deszczowej, można efektywnie wykorzystywać ten naturalny zasób, jednocześnie obniżając koszty i wpływ na ekosystemy wodne.

co zrobic z deszczowka

Jak zbierać deszczówkę: praktyczne wskazówki i instrukcje

Deszczówka jest cennym źródłem wody, które można wykorzystać w ogrodzie i w domu. Zbieranie deszczówki to ekologiczny i oszczędny sposób na zapewnienie sobie dostępu do czystej wody, jednocześnie redukując zużycie wody z sieci miejskiej.

1. Wybór odpowiedniego pojemnika na deszczówkę:

Pierwszym krokiem w zbieraniu deszczówki jest wybór odpowiedniego pojemnika na nią. Najczęściej stosowanym rozwiązaniem jest zbiornik deszczowy, który może być podłączony do rynien dachowych. Zbiornik ten powinien być wykonany z materiałów nieprzepuszczalnych, takich jak tworzywo sztuczne czy metal, aby zapobiec ewentualnemu zanieczyszczeniu wody. Istnieją również zbiorniki podziemne, które pozwalają na skrycie przechowywanie deszczówki.

2. Instalacja systemu zbierania deszczówki:

Po wyborze odpowiedniego pojemnika konieczne jest zainstalowanie systemu zbierania deszczówki. Najważniejszym elementem tego systemu jest rynna dachowa, która kieruje wodę deszczową do zbiornika. Należy również zainstalować rurę spustową, która pozwoli na skierowanie wody do pojemnika. Ważne jest, aby cały system był prawidłowo zamontowany i szczelny, aby uniknąć strat wody.

3. Filtracja deszczówki:

Zanim deszczówka będzie gotowa do użycia, konieczna jest filtracja. Filtracja pozwala usunąć z wody wszelkie zanieczyszczenia, liście, gałęzie i inne cząstki, które mogą się znaleźć w rynnowej wodzie. Istnieją różne rodzaje filtrów, takie jak filtry piaskowe, sitowe czy węglowe, które można zainstalować w systemie zbierania deszczówki.

4. Zastosowanie deszczówki w ogrodzie:

Deszczówkę można wykorzystać w ogrodzie do nawadniania roślin. Można do tego celu użyć pompy wodnej, która wypompowuje wodę z zbiornika deszczowego do systemu nawadniającego. To oszczędza wodę pitną i jest bardziej ekologiczne.

5. Wykorzystanie deszczówki w domu:

Deszczówkę można również wykorzystać w domu do różnych celów, takich jak spłukiwanie toalet, pranie czy mycie samochodu. W tym celu konieczne jest zainstalowanie odpowiednich systemów przewodów i pomp, które dostarczą wodę deszczową do potrzebnych urządzeń.

6. Konserwacja systemu zbierania deszczówki:

Aby system zbierania deszczówki działał sprawnie, konieczna jest regularna konserwacja. Należy czyścić filtry i rury spustowe, usuwać nagromadzone zanieczyszczenia oraz sprawdzać, czy wszystkie elementy systemu są w dobrym stanie. Regularna konserwacja zapewni długotrwałe i efektywne korzystanie z deszczówki.

Zbieranie deszczówki to skuteczny sposób na zaoszczędzenie wody i dbanie o środowisko naturalne. Dzięki odpowiednio zainstalowanemu i utrzymanemu systemowi zbierania deszczówki można efektywnie wykorzystać ten cenny zasób w ogrodzie i w domu. Odpowiednie wyposażenie, filtracja i konserwacja systemu to klucz do sukcesu w wykorzystywaniu deszczówki.

co zrobić z deszczówką na działce

Deszczówka w ogrodzie: jak nawadniać rośliny naturalnie?

W ogrodnictwie istnieje wiele metod nawadniania roślin, ale jedną z najbardziej ekologicznych i efektywnych jest wykorzystanie deszczówki. Deszczówka stanowi doskonałe źródło wody, która jest bogata w składniki odżywcze, pozbawiona zanieczyszczeń chemicznych i nie obciąża naszych zasobów wodnych. Jak więc skutecznie korzystać z deszczówki, aby nawadniać rośliny w ogrodzie naturalnie?

  1. Zbieranie deszczówki:
    Zanim zaczniesz nawadniać rośliny deszczówką, musisz ją najpierw zbierać. Możesz to zrobić za pomocą specjalnych zbiorników deszczówki, zwanych zbiornikami deszczowymi. Te zbiorniki są zazwyczaj umieszczone pod dachem, gdzie skupiają wodę spływającą z dachu do rynien. Woda jest następnie kierowana do zbiornika, gdzie jest przechowywana do późniejszego użycia.
  2. Filtracja deszczówki:
    Woda deszczowa, choć naturalna, może zawierać nieczystości, pyłki, liście i inne zanieczyszczenia. Dlatego ważne jest, aby zainwestować w systemy filtracji deszczówki, które usuną te zanieczyszczenia. Filtracja pozwoli uzyskać czystą wodę, która nie tylko jest lepsza dla roślin, ale także chroni urządzenia nawadniające przed zatkaniem.
  3. Magazynowanie deszczówki:
    Po zebraniu i oczyszczeniu deszczówki, ważne jest, aby ją magazynować w odpowiednich zbiornikach. Możesz wybrać zbiorniki różnej pojemności, w zależności od ilości deszczówki, którą chcesz przechowywać. Odpowiednie zabezpieczenie zbiorników jest kluczowe, aby uniknąć straty wody przez parowanie lub ewentualne zanieczyszczenia pochodzenia środowiskowego.
  4. Systemy dystrybucji:
    Aby efektywnie nawadniać rośliny, warto zainwestować w systemy dystrybucji deszczówki, takie jak kroplówki, węże ogrodowe lub automatyczne systemy nawadniania. Dzięki nim możesz precyzyjnie dostarczać wodę do korzeni roślin, minimalizując straty i oszczędzając cenny zasób.
  5. Monitorowanie zapotrzebowania roślin:
    Kluczowym aspektem efektywnego nawadniania deszczówką jest monitorowanie zapotrzebowania roślin na wodę. Zbyt duża ilość wody może prowadzić do nadmiernego nawodnienia, co jest niezdrowe dla roślin. Dlatego warto śledzić wilgotność gleby i dostosować nawadnianie do potrzeb konkretnych roślin.
  6. Zrównoważony ogrodnictwo:
    Korzystając z deszczówki do nawadniania roślin, przyczyniasz się do zrównoważonego ogrodnictwa. Ta praktyka ogranicza zużycie wody z sieci publicznej, co jest szczególnie ważne w okresach suszy. Ponadto, deszczówka jest wolna od substancji chemicznych, co przekłada się na zdrowsze rośliny i owoce.

Deszczówka jest cennym źródłem nawadniania roślin w ogrodzie, które pozwala oszczędzać wodę i wspierać zrównoważone praktyki ogrodnicze. Poprzez zbieranie, filtrację, magazynowanie i efektywne dystrybuowanie deszczówki, możemy zapewnić roślinom optymalne warunki wzrostu, jednocześnie dbając o środowisko. To ekologiczne podejście do nawadniania przynosi korzyści zarówno nam, jak i naszym roślinom, oraz przyczynia się do ochrony zasobów wodnych planety.

co zrobić z deszczówką

Deszczówka w domu: pomysły na jej wykorzystanie

Deszczówka, nazywana również opadem atmosferycznym lub wodą opadową, jest bezcennym zasobem, który można zbierać i efektywnie wykorzystywać w domu oraz ogrodzie.

1. Zbieranie deszczówki

Pierwszym krokiem do efektywnego wykorzystania deszczówki w domu jest jej zbieranie. Istnieje wiele technicznych rozwiązań, które umożliwiają zbieranie deszczówki z dachów i innych powierzchni. Najważniejszym elementem jest instalacja systemu rynnowego i rur spustowych, które kierują wodę do specjalnych zbiorników deszczówki. Tego rodzaju systemy są nie tylko ekologiczne, ale także pozwalają zaoszczędzić wodę pitną.

2. Systemy magazynowania deszczówki

Po zebraniu deszczówki, konieczne jest jej przechowywanie w odpowiednich zbiornikach. Popularnym rozwiązaniem są beczki na deszczówkę, które można umieścić w ogrodzie lub na działce. W przypadku większych ilości deszczówki, warto rozważyć zainstalowanie podziemnych zbiorników, które pozwalają na składowanie znacznych ilości wody deszczowej. Systemy magazynowania są wyposażone w pompy i filtry, co ułatwia korzystanie z deszczówki w domu.

3. Wykorzystanie deszczówki w ogrodzie

Deszczówka jest idealnym źródłem nawadniania ogrodu. Można ją wykorzystać do podlewania roślin, trawników oraz ogólnego nawilżenia terenu. Systemy nawadniania kropelkowego lub wężowe umożliwiają dokładne podlewanie, co pozwala zaoszczędzić wodę i zminimalizować straty.

4. Zastosowanie deszczówki w domu

Deszczówkę można również wykorzystać wewnątrz domu. Jednym z pomysłów jest podłączenie systemu deszczówki do instalacji spłuczek toaletowych, co znacząco obniża zużycie wody pitnej. Ponadto, deszczówkę można wykorzystać do prania, sprzątania i innych codziennych zadań domowych. Dzięki odpowiednim filtrom, woda deszczowa może być oczyszczona do poziomu, który pozwala na jej bezpieczne stosowanie.

5. Deszczówka jako źródło energii

Warto zaznaczyć, że deszczówka może być również wykorzystywana jako źródło energii. Poprzez odpowiednie systemy mikroturbiny wodne, można przekształcać energię opadów deszczu na prąd elektryczny. To innowacyjne rozwiązanie pozwala na generowanie energii odnawialnej, co ma korzystny wpływ na środowisko naturalne.

6. Projektowanie ekologicznych przestrzeni

Deszczówka może być integralną częścią projektowania ekologicznych przestrzeni. W ramach tzw. zrównoważonego budownictwa, wykorzystanie deszczówki jest rozważane przy tworzeniu nowych budynków oraz zagospodarowaniu terenów. Deszczówka może być wykorzystywana do stworzenia oczek wodnych, fontann, czy nawadniania dachówki roślinnej, co dodatkowo zwiększa efektywność energetyczną budynków.

Deszczówka to cenny zasób, który warto efektywnie wykorzystywać w domu i ogrodzie. Dzięki odpowiednim systemom zbierania, magazynowania i oczyszczania, można zaoszczędzić wodę pitną, zmniejszyć wpływ na środowisko naturalne oraz tworzyć bardziej ekologiczne i samowystarczalne przestrzenie. Warto inwestować w rozwiązania techniczne, które umożliwią nam pełne wykorzystanie potencjału deszczówki, przyczyniając się tym samym do zrównoważonego rozwoju i ochrony naszych zasobów wodnych.

co zrobic z deszczówka

Bezpłatna woda deszczowa: jak zaoszczędzić na rachunkach?

Woda deszczowa, zwana również deszczówką, stanowi cenny zasób, który często jest pomijany w codziennym użytkowaniu. Wykorzystanie deszczówki może przynieść znaczące oszczędności na rachunkach za wodę i jednocześnie przyczynić się do ochrony środowiska.

Zbieranie i magazynowanie deszczówki

Aby rozpocząć korzystanie z deszczówki jako źródła darmowej wody, pierwszym krokiem jest zbieranie jej w odpowiednich pojemnikach. Najważniejszym elementem jest dach, który działa jako naturalny zbieracz deszczówki. Na dachu można zainstalować specjalne rynny, które kierują wodę do rur spustowych. Te rury prowadzą wodę deszczową do zbiornika na deszczówkę, który może być zainstalowany zarówno nad ziemią, jak i pod ziemią. Pamiętaj, aby zbiornik był wyposażony w odpowiednią filtrację, która usuwa zanieczyszczenia i liście z wody.

Przykłady wykorzystania deszczówki w ogrodzie i domu

  1. Podlewanie ogrodu i roślin: Woda deszczowa doskonale nadaje się do nawadniania ogrodu, kwiatów, krzewów i trawnika. Jest naturalna, nie zawiera chloru ani innych substancji chemicznych, co jest korzystne dla roślin. W ten sposób możesz obniżyć zużycie wody z kranu i zmniejszyć rachunki za wodę.
  2. Spłukiwanie toalety: Woda deszczowa może być wykorzystana do spłukiwania toalety, co znacząco zmniejsza zużycie wody pitnej. Systemy zbierania deszczówki mogą być połączone z systemem spłukiwania toalety, co pozwala na oszczędność wody.
  3. Czyszczenie zewnętrznych powierzchni: Woda deszczowa jest idealna do mycia samochodu, okien, podjazdu i innych zewnętrznych powierzchni. Jest to bardziej ekologiczne i ekonomiczne rozwiązanie niż korzystanie z wody z kranu.
  4. Używanie w systemie nawadniania kropelkowego: System nawadniania kropelkowego wykorzystuje deszczówkę do dokładnego podlewania roślin. Jest to bardzo efektywny sposób na dostarczanie wody bez strat i nadmiernego zużycia.

Korzyści finansowe i ekologiczne

Korzystanie z deszczówki ma liczne korzyści, zarówno finansowe, jak i ekologiczne. Po pierwsze, pozwala to obniżyć koszty związane z rachunkami za wodę. Możesz znacząco zmniejszyć zużycie wody z kranu, co przekłada się na mniejsze rachunki.

Jednocześnie, wykorzystanie deszczówki przyczynia się do ochrony zasobów wodnych. Woda deszczowa jest naturalnym zasobem, który nie jest poddawany procesowi oczyszczania ani dezynfekcji, co oznacza mniejsze obciążenie oczyszczalni ścieków i mniej substancji chemicznych w środowisku.

Bezpłatna woda deszczowa to nie tylko sposób na oszczędności w budżecie domowym, ale także działanie proekologiczne. Zbierając, magazynując i wykorzystując deszczówkę, możesz przyczynić się do zrównoważonego wykorzystania zasobów wodnych i zmniejszenia negatywnego wpływu na środowisko. Jest to inwestycja, która przynosi długoterminowe korzyści zarówno dla Ciebie, jak i dla planety.

co zrobic z woda z dachu

Jak zainstalować system zbierania deszczówki w swoim domu?

Zbieranie deszczówki w swoim domu to ekologiczny i efektywny sposób na wykorzystanie dostępnego źródła wody do nawadniania ogrodu oraz innych zastosowań domowych. Instalacja systemu do zbierania deszczówki jest stosunkowo prostym procesem, który może znacząco przyczynić się do ochrony środowiska i oszczędności wody.

Krok 1: Wybór odpowiednich materiałów i sprzętu

Pierwszym krokiem w instalacji systemu zbierania deszczówki jest wybór odpowiednich materiałów i sprzętu. Będzie to zależało od wielkości obszaru, na którym chcemy zbierać deszczówkę oraz od naszych indywidualnych potrzeb. Kluczowym elementem jest zbiornik na deszczówkę, który może być wykonany z różnych materiałów, takich jak tworzywo sztuczne, metal czy beton. Ważne jest, aby zbiornik miał odpowiednią pojemność, by pomieścić wystarczającą ilość deszczówki.

Krok 2: Zbieranie deszczówki z dachu

Następnym krokiem jest zbieranie deszczówki z dachu. W tym celu konieczne jest zainstalowanie rynien i rur spustowych, które będą kierować opadającą wodę do zbiornika na deszczówkę. Rury spustowe powinny być umieszczone tak, aby maksymalnie wykorzystać powierzchnię dachu do zbierania deszczówki. Warto również zainstalować sitka i filtry, które zatrzymają liście oraz inne zanieczyszczenia, zanim trafią do zbiornika.

Krok 3: System oczyszczania deszczówki

W celu zapewnienia czystości zgromadzonej deszczówki i jej wykorzystania do celów domowych, konieczne jest zainstalowanie systemu oczyszczania. Może to obejmować różnego rodzaju filtry, separator deszczówki oraz inne urządzenia, które usuną zanieczyszczenia, takie jak piasek czy pyłki, z wody. Oczyszczona deszczówka jest bezpieczna do użycia w domu, na przykład do spłukiwania toalety czy podlewania roślin.

Krok 4: System dostarczania deszczówki do miejsc użytkowych

Po oczyszczeniu deszczówki, konieczne jest zainstalowanie systemu dostarczania wody do miejsc użytkowych w domu. To może obejmować rury, pompy i zbiorniki buforowe. Dzięki temu możemy korzystać z deszczówki, gdy jest ona potrzebna, zamiast używać wody z sieci wodociągowej.

Krok 5: Monitorowanie i konserwacja systemu

Ostatnim krokiem w instalacji systemu zbierania deszczówki jest monitorowanie i konserwacja. Regularne sprawdzanie stanu filtrów, rur i zbiorników oraz usuwanie ewentualnych zanieczyszczeń jest kluczowe dla utrzymania systemu w dobrej kondycji. Warto również regularnie sprawdzać poziom zgromadzonej deszczówki i monitorować jej zużycie.

Zainstalowanie systemu zbierania deszczówki w swoim domu to korzystny krok zarówno dla środowiska, jak i dla portfela. Dzięki odpowiedniemu wyborowi materiałów, instalacji systemu do zbierania deszczówki, oraz regularnej konserwacji, możemy efektywnie wykorzystać ten cenny zasób do nawadniania ogrodu i innych zastosowań domowych. Warto zainwestować w ten ekologiczny sposób gospodarowania wodą, który przyczynia się do ochrony zasobów naturalnych.

One thought on “Co zrobić z deszczówką?

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *